QUY ĐỊNH MỚI

Hướng dẫn điều trị và phòng bênh sán lá gan nhỏ
Ngày đăng 19/05/2022 | 10:18  | Lượt xem: 90

Người bệnh được theo dõi điều trị nội trú khoảng 5-7 ngày, được làm các xét nghiệm để chẩn đoán theo dõi điều trị, đánh giá chức năng cơ quan của cơ thể. Đối với những bệnh nhân có bệnh nền, làm các xét nghiệm để theo dõi và điều trị các bệnh nền liên quan.

Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1172/QĐ-BYT ngày 13/5/2022 về việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bênh sán lá gan nhỏ. Theo đó, triệu chứng lâm sàng đa số trường hợp nhiễm bệnh không có triệu chứng lâm sàng hoặc có một số triệu chứng như: Rối loạn tiêu hóa: phân sống, đầy bụng, khó tiêu, ậm ạch, ăn nhiều mỡ đau tăng lên; mệt mỏi, chán ăn, gầy sút; đau tức hạ sườn phải và vùng gan, xuất hiện khi lao động nặng, đi lại hoặc khi sức khỏe giảm sút. Đôi khi có cơn đau gan điển hình và kèm theo vàng da, nước tiểu vàng, xuất hiện từng đợt, một số trường hợp bị sạm da; gan có thể sưng to dưới bờ sườn, mềm, mặt nhẵn và tiến triển chậm, lúc này có thể đau điểm túi mật.

Việc chẩn đoán và điều trị cụ thể như sau:

- Trường hợp bệnh nghi ngờ: Đã từng ăn gỏi cá, ăn cá sống, cá chưa nấu chín, cá muối, cá ướp giấm, cá khô, cá hun khói hoặc sống trong vùng có thói quen ăn gỏi cá; có triệu chứng lâm sàng nghĩ tới bệnh sán lá gan nhỏ.

- Trường hợp bệnh xác định: ca bệnh nghi ngờ có các xét nghiệm sau: Tìm thấy trứng sán lá gan nhỏ trong phân hoặc dịch tá tràng; xét nghiệm miễn dịch dương tính với kháng nguyên hoặc kháng thể của sán lá gan nhỏ.

- Chẩn đoán phân biệt: Áp xe gan do các loại ký sinh trùng khác, viêm gan do vi rút, sỏi túi mật, viêm đường mật, viêm tụy, cơn đau dạ dày; ung thư đường mật, ung thư gan nguyên phát.

- Nguyên tắc điều trị: Điều trị bằng thuốc đặc hiệu để diệt sán lá gan nhỏ; điều trị triệu chứng bằng các thuốc kháng histamin, giảm đau... Dùng thuốc lợi mật, nhuận tràng trước và sau điều trị thuốc đặc hiệu; những bệnh nhân có bệnh nền kèm theo, thì phải kết hợp theo dõi điều trị; nâng cao thể trạng; bệnh nhân tái khám sau điều trị 1 tháng để đánh giá hiệu quả điều trị. Nếu bệnh nhân còn nhiễm bệnh sán lá gan nhỏ thì tiếp tục điều trị nhắc lại liệu trình điều trị.

- Điều trị đặc hiệu: thuốc: Praziquantel viên nén 600 mg. Liều dung: Đối với người lớn và trẻ em ≥ 4 tuổi: Praziquantel liều 75 mg/kg chia 3 lần/ngày, dùng 1 ngày, uống cách nhau 4 giờ sau ăn; hoặc Praziquantel liều 25 mg/kg/ngày x 3 ngày, uống sau ăn. Chống chỉ định: Không dùng cho phụ nữ có thai; những người có cơ địa dị ứng với thuốc; người đang bị bệnh cấp tính hoặc suy tim, suy gan, suy thận, bệnh tâm thần...

- Hướng dẫn người bệnh chú ý khi sử dụng thuốc: Thời kỳ cho con bú: Người mẹ ngừng cho con bú trong thời gian dùng thuốc và ngừng tới 72 giờ sau liều cuối cùng; trong thời gian này sữa phải được vắt bỏ; không sử dụng rượu, bia trong thời gian điều trị; không lái xe, điều khiển máy móc trong khi uống thuốc và cả trong 24 giờ sau khi uống Praziquantel vì thuốc có thể gây chóng mặt buồn ngủ

- Tác dụng không mong muốn của thuốc và cách xử trí: Biểu hiện: có thể có chóng mặt, nhức đầu, ngủ gà, buồn nôn, khó chịu vùng hạ vị, mẩn ngứa và có thể sốt nhẹ; xử trí: Để bệnh nhân nghỉ ngơi tại giường, tùy biểu hiện của triệu chứng mà dùng thuốc thích hợp và theo dõi cẩn thận.

- Điều trị triệu chứng: Tùy theo biểu hiện triệu chứng lâm sàng để chỉ định các thuốc điều trị phù hợp; nâng cao thể trạng; nếu có biểu hiện viêm nhiễm phải điều trị bằng kháng sinh; có biểu hiện ngứa phải dùng kháng Histamin; dùng thuốc lợi mật, nhuận tràng trước và sau điều trị thuốc đặc hiệu khoảng 5 ngày; tắc mật cấp: Phối hợp với ngoại khoa can thiệp xử trí tắc mật trước, sau đó kết hợp điều trị thuốc đặc hiệu sán lá gan nhỏ; có chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý; sử dụng vitamin tổng hợp.

- Theo dõi điều trị nội trú: Người bệnh được theo dõi điều trị nội trú khoảng 5-7 ngày, được làm các xét nghiệm để chẩn đoán theo dõi điều trị, đánh giá chức năng cơ quan của cơ thể. Đối với những bệnh nhân có bệnh nền, làm các xét nghiệm để theo dõi và điều trị các bệnh nền liên quan.

- Theo dõi điều trị ngoại trú và sau điều trị nội trú: Khám lại sau 1 tuần: Người bệnh được đánh giá lại xét nghiệm máu, chức năng gan, thận; khám lại sau 1 tháng sau điều trị: Người bệnh được đánh giá lại xét nghiệm máu, chức năng gan, thận; Xét nghiệm phân tìm trứng sán lá gan nhỏ; chẩn đoán hình ảnh. Sau 1 tháng, nếu xét nghiệm phân, nếu người bệnh còn có trứng sán lá gan nhỏ, thì cho bệnh nhân nhập viện và nhắc lại liệu trình điều trị nội trú.

- Phòng bệnh: Không ăn gỏi cá và các loại thực phẩm chế biến từ cá chưa nấu chín; Không dùng phân người nuôi cá, không phóng uế xuống các nguồn nước; truyền thông giáo dục sức khỏe cho cộng đồng về phòng chống bệnh sán lá gan nhỏ; Định kỳ tẩy sán cho chó, mèo, lợn; điều trị dự phòng tại cộng đồng.

Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký, ban hành.

Vương Thảo