HÒA GIẢI CƠ SỞ

Hà Nội tiên phong xây dựng mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” và tiêu chí đánh giá công tác hòa giải
Ngày đăng 09/06/2017 | 00:00  | Lượt xem: 327

Sau khi Hà Nội được mở rộng năm 2008 theo Nghị quyết số 15 của Quốc hội cũng như thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở từ năm 2014 đến nay thì chưa có văn bản hướng dẫn về mô hình hòa giải 5 tốt.  

“3 năm triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Thành phố cũng là địa phương đầu tiên trong cả nước xây dựng mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” và tiêu chí đánh giá công tác hòa giải ở cơ sỏ  - đồng chí Uông Ngọc Thuẩn, Phó Vụ trưởng Vụ Phổ biến giáo dục pháp luật (Bộ Tư pháp) phát biểu tại Tọa đàm “Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải cơ sở và tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thanh thiếu niên” do Sở Tư pháp Hà Nội tổ chức ngày 9-6.

 

Theo Phó Vụ trưởng Uông Ngọc Thuẩn, hiện Bộ Tư pháp vẫn chưa xây dựng xong bộ tiêu chí đánh giá công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, chưa nói đến tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác hòa giải. Bởi vậy việc Hà Nội tiên phong xây dựng bộ tiêu chí này rất đáng ghi nhận.

Kết quả tích cực trong triển khai “Tổ hòa giải 5 tốt”

Mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” là mô hình được Sở Tư pháp Hà Nội phối hợp với Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố hướng dẫn các quận, huyện, thị xã trong Chương trình Đề án II của chương trình phòng chống tội phạm của thành phố. Hà Nội đã triển khai thí điểm “Tổ hòa giải 5 tốt” trong năm 2002-2003, sau đó đã được nhân rộng đến tất cả các xã, phường, thị trấn của Hà Nội cũ.

Thực tiễn triển khai mô hình này cho thấy, công tác hòa giải ở cơ sở đã được đẩy mạnh và đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo nên phong trào thi đua các quận, huyện, thị xã và là động lực cho hòa giải tích cực thực hiện công tác hòa giải. Tiêu biểu như tại quận Tây Hồ - một quận đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, nhiều dự án trọng điểm và dự án nhà ở được triển khai trên địa bàn, dân số cơ học tăng nhanh, hầu hết các vụ, việc tranh chấp, mâu thuẫn, vi phạm pháp luật nhỏ chưa đáng xử lý bằng hình sự, hành chính trên địa bàn dân cư đều được các tổ hòa giải phát hiện kịp thời và tập trung giải quyết ngay tại cơ sở.

Theo ông Lê Trung Đức – Trưởng phòng Tư pháp quận Tây Hồ: “Trong quá trình hòa giải, các hòa giải đã chú trọng phân tích, giải thích đúng, sai, thuyết phục các bên hòa giải với phương châm “một điều nhịn là chín điều lành”, “bán anh em xa mua láng giềng gần”; “hàng xóm láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau” hay “chin bỏ làm mười” để chấm dứt xung đột, xích mích, chấp hành quy định của pháp luật, kiềm chế, tránh vi phạm pháp luật.

Nhờ ưu điểm của hòa giải là linh hoạt về thủ tục, tính thân mật trong giao tiếp, ứng xử thân tình, thiện cảm của những người tham gia, ngôn ngữ, không gian, môi trường giải quyết, những người tham gia giải quyết hòa giải có hiểu biết về pháp luật, hiểu biết về xã hội, có uy tín ở cộng đồng dân cư, nhiều vụ việc mâu thuẫn, tranh chấp đã được hòa giải kịp thời”.

Tại huyện Mỹ Đức – một huyện xa trung tâm thành phố, trình độ dân trí còn nhiều hạn chế, nhất là về nhận thức pháp luật. Thêm vào đó, tác động của mặt trái cơ chế thị trường đã phát sinh mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, đơn thư khiếu kiện và những tranh chấp dân sự ngày càng có biểu hiện phức tạp. Công tác hòa giải không chỉ góp phần trực tiếp giải quyết kịp thời những vi phạm, tranh chấp mà qua hòa giải còn tích cực tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân, từng bước xây dựng ý thức công dân “sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”. Hiện 157/157 tổ hòa giải trên địa bàn huyện đều đăng ký “Tổ hòa giải 5 tốt”.

Bà Vũ Thị Thanh Tú: Sau khi Hà Nội được mở rộng năm 2008 theo Nghị quyết số 15 của Quốc hội cũng như thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở thì chưa có văn bản hướng dẫn về mô hình hòa giải 5 tốt

Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, việc triển khai mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” trên địa bàn thành phố Hà Nội cũng còn nhiều vướng mắc, khó khăn. Theo bà Vũ Thị Thanh Tú – Trưởng Phòng Phổ biến giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp Hà Nội: “Sau khi Hà Nội được mở rộng năm 2008 theo Nghị quyết số 15 của Quốc hội cũng như thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở từ năm 2014 đến nay thì chưa có văn bản hướng dẫn về mô hình hòa giải 5 tốt.

Việc thực hiện mô hình hòa giải 5 tốt trên địa bàn thành phố Hà Nội vì vậy không được thực hiện đồng đều giữa các quận, huyện, thị xã. Một số đơn vị vẫn duy trì và tích cực triển khai mô hình hòa giải 5 tốt như quận Tây Hồ, Long Biên, Gia Lâm, Hoàn Kiếm, Ba Đình, Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm, Thanh Trì… Trong khi một số đơn vị khác việc triển khai còn hình thức.

Việc ban hành bộ tiêu chí bởi thế sẽ đảm bảo sự thống nhất trong việc xây dựng nhân rộng mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” và đánh giá công tác hòa giải ở cơ sở trên toàn địa bàn thành phố phù hợp với quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở, góp phần động viên, khen thưởng công tác hòa giải ở cơ sở.

Lượng hóa tiêu chí đánh giá

Theo dự thảo văn bản mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” do Sở Tư pháp Hà Nội xây dựng có 5 tiêu chí để đánh giá mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt”. Bao gồm: Phát hiện vụ việc kịp thời, tổ chức hòa giải tốt, đạt tỷ lệ 85% trở lên; phối hợp tốt với Ban công tác Mặt trận tổ quốc và các ban, ngành, đoàn thể ở cơ sở trong công tác hòa giải; hòa giải viên được cung cấp tài liệu, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ hòa giải; hòa giải viên được hỗ trợ kinh phí thực hiện công tác hòa giải đúng, kịp thời theo quy định của pháp luật; định kỳ tổ hòa giải tổ chức giao ban để trao đổi kinh nghiệm hòa giải, nộp báo cáo sơ kết, tổng kết công tác hòa giải đúng quy định”.

Tại Tọa đàm, các đại biểu đã tập trung góp ý xây dựng dự thảo tiêu chí. Theo Phó Trưởng phòng Tư pháp huyện Gia Lâm Nguyễn Văn Thiết: Cần đưa ra những chỉ tiêu nhỏ trong các tiêu chí cụ thể và có thể lượng hóa các chỉ tiêu, tiêu chí quy ra điểm chuẩn, dễ cho việc áp dụng chấm điểm cho sát thực tế khách quan. Chẳng hạn tiêu chí “tổ chức hòa giải tốt đạt tỷ lệ 80% trở lên” thì cần nói rõ là hòa giải tốt hay hòa giải thành.

Phó Trưởng phòng Tư pháp Gia Lâm Nguyễn Văn Thiết: Cần lượng hóa các tiêu chí đánh giá

 

Bên cạnh đó “cần có quy định cụ thể về trình tự, thủ tục, hồ sơ công nhận đạt “Tổ Hòa giải 5 tốt”, cơ quan, đơn vị công nhận “Tổ hòa giải 5 tốt”. Như vậy, hàng năm mới đánh giá được cụ thể, khách quan có bao nhiêu Tổ hòa giải đạt tiêu chí “Tổ hòa giải 5 tốt”. Nếu để Tổ hòa giải tự đánh giá thì hầu hết các tổ đều sẽ báo cáo đạt tiêu chí 5 tốt”.

Đồng tình, Phó Vụ trưởng Vụ Phổ biến giáo dục pháp luật (Bộ Tư pháp) – ông Uông Ngọc Thuẩn cho rằng: Cần lượng hóa cụ thế các tiêu chí đánh giá. Như tiêu chí “tổ chức hòa giải tốt” còn chung chung, chưa làm rõ được như thế nào là tổ chức hòa giải tốt. Đối với tỷ lệ hòa giải cần làm rõ là tỷ lệ hòa thành hay tỷ lệ hòa giải nói chung. Những vụ việc đã được hòa giải thành, việc theo dõi sau hòa giải thế nào? Những vụ việc chưa được hòa giải thành, hòa giải viên vẫn đang tiếp tục hòa giải thì đánh giá như thế nào? Hiệu quả công tác hòa giải thành suy đến cùng vẫn là hướng đến ổn định xã hội, ổn định cộng đồng dân cư. “Cần lấy ý kiến của các tổ hòa giải, hòa giải viên, ý kiến của mặt trận tổ quốc, các tổ chức đoàn thể để có cơ sở thực tế xây dựng tiêu chí đánh giá sát thực, hiệu quả và khả thi. Tuy nhiên.không nên hành chính hóa công tác hòa giải ở cơ sở” – Phó Vụ trưởng Uông Ngọc Thuẩn cho biết.

Phó Vụ trường Uông Ngọc Thuẩn: Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước xây dựng tiêu chí đánh giá Tổ hòa giải 5 tốt"

Dự thảo văn bản mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt”  và tiêu chí đánh giá công tác hòa giải ở cơ sở sẽ tiếp tục được Sở Tư pháp lấy ý kiến, hoàn thiện trước khi ban hành. Văn bản sẽ được thể hiện dưới hình thức hướng dẫn để tránh hành chính hóa hoạt động hòa giải.

 

Hải Yến