GÓC NHÌN

Minh bạch thông tin để người đọc nhận biết rõ đâu là báo chí, đâu là mạng xã hội
Ngày đăng 29/07/2020 | 17:45  | Lượt xem: 95

Xuất phát từ tình trạng một số mạng xã hội có giao diện giống với một tờ báo, và được quản trị viên đăng thông tin nhưng lại giả làm thông tin từ người dùng. Một số trường hợp còn giả danh báo chí để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thu lợi bất chính.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp, vừa góp ý vào Dự thảo Hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, do Bộ Thông tin và truyền thông chủ trì soạn thảo.

VCCI đồng tình và hoan nghênh cơ quan soạn thảo đã có những chính sách cho phép doanh nghiệp được liên kết với cơ quan báo chí để sản xuất tin bài, từ đó giúp tạo thêm nguồn tin bài có chất lượng cho độc giả.

Tuy nhiên, Dự thảo hiện yêu cầu các trang tin liên kết phải sử dụng tên miền thứ cấp của tên miền báo điện tử. Quy định này, theo VCCI là không cần thiết, vì xét về mặt quản lý nội dung trên trang tin liên kết, Dự thảo đã quy định cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm về nội dung, và do vậy có thể đảm bảo về chất lượng của các tin bài.

Xét về mặt quản lý hình thức, các quy định chỉ cần hướng tới minh bạch thông tin cho người đọc (chẳng hạn quy định các thông tin cụ thể về trang tin, cơ quan báo chí liên kết trên giao diện) mà không cần phải yêu cầu trang tin sử dụng tên miền thứ cấp của cơ quan báo chí. Việc này vừa đảm bảo các mục tiêu quản lý, vừa đảm bảo quyền tự do lựa chọn của doanh nghiệp. Do vậy, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bỏ quy định yêu cầu trang tin phải sử dụng tên miền thứ cấp của tên miền báo điện tử.

VCCI hoan nghênh và đánh giá cao cơ quan soạn thảo bước đầu đã có những chính sách phân loại quản lý với các mạng xã hội. Theo đó, mạng xã hội được phân loại thành mạng xã hội có lượng tương tác lớn (quản lý bằng hình thức cấp phép) và mạng xã hội có lượng tương tác thấp (quản lý bằng hình thức thông báo).

Tuy nhiên, các mạng xã hội nhỏ, mới thành lập vẫn phải làm thủ tục hành chính và được Bộ gắn công cụ đo để theo dõi lượng truy cập. Theo phản ánh của các doanh nghiệp, hiện nay có thể sử dụng phương pháp xác định lượng truy cập từ Việt Nam nhờ đánh giá từ các nhà cung cấp hạ tầng dịch vụ internet. Cách thức này sẽ không cần áp dụng các công cụ đo phức tạp và giảm thủ tục hành chính đối với các mạng xã hội mới thành lập. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo sử dụng phương pháp xác định lượng truy cập từ thông tin của các nhà cung cấp dịch vụ internet và bỏ thủ tục thông báo đối với các mạng xã hội quy mô nhỏ.

Dự thảo dự kiến bổ sung các quy định nhằm hạn chế tình trạng “báo hóa” mạng xã hội. Xuất phát từ tình trạng một số mạng xã hội có giao diện giống với một tờ báo, và được quản trị viên đăng thông tin nhưng lại giả làm thông tin từ người dùng. Một số trường hợp còn giả danh báo chí để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thu lợi bất chính.

Tuy nhiên, VCCI cho rằng, các biện pháp được đề xuất mang nặng tính hành chính như phải hiển thị thông tin theo thời gian thực, không được sắp xếp thành các chuyên mục cố định, không được đăng tải bài viết có nội dung thể hiện như các sản phẩm báo chí. Trong khi đó, tình trạng này hoàn toàn có thể khắc phục bằng các biện pháp minh bạch thông tin để người đọc nhận biết rõ đâu là báo chí, đâu là mạng xã hội. Do đó, VCCI đề nghị thay thế các quy định quản lý hành chính cứng nhắc bằng các biện pháp minh bạch thông tin, ví dụ các yếu tố phải thể hiện trên giao diện của mạng xã hội để người truy cập có thể phân biệt.

Hiện, Nghị định 72/2013/NĐ-CP quy định tất cả các trò chơi điện tử đều phải thực hiện thủ tục hành chính (cấp phép hoặc đăng ký) trước khi phát hành ra thị trường. Có một thực tế là bên cạnh những game phát hành thành công, có nhiều người chơi, thì cũng có rất nhiều game nhỏ có lượng người tải thấp, ít có khả năng gây ra tác hại cho xã hội.

 Tuy nhiên, việc áp dụng chính sách quản lý đồng nhất giữa tất cả các trò chơi điện tử dẫn đến thực trạng các game mới phát hành hoặc các nhà phát triển game non trẻ (startup) đang bị quản lý quá chặt, dẫn đến gặp khó khăn trong việc đưa sản phẩm ra thị trường.  Thay vào đó, việc quản lý những game nhỏ này có thể thực hiện bằng biện pháp hậu kiểm thay vì tiền kiểm như hiện tại, qua đó giảm nhẹ gánh nặng hành chính, giúp sản phẩm thuận tiện trong việc phát hành ra thị trường. Do vậy, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc áp dụng phương pháp phân loại quản lý trong cấp phép trò chơi, tương tự chính sách quản lý mạng xã hội đã được đưa ra.

Dự thảo bổ sung quy định các doanh nghiệp phát hành trò chơi điện tử trên mạng phải phát hành trò chơi có nội dung giáo dục, và bảo đảm đạt tỷ lệ tối thiểu 10% số trò chơi được phát hành. Quy định này hướng đến mục đích tốt đẹp là nhằm tăng số lượng game giáo dục dành cho người dùng tại Việt Nam. Tuy nhiên, biện pháp này có thể sẽ không đạt được mục tiêu trên.

Thứ nhất, quy định này sẽ làm gia tăng chi phí cho các doanh nghiệp sản xuất game nội địa, nhưng lại không ảnh hưởng đến các doanh nghiệp nước ngoài, dẫn đến tình trạng bảo hộ ngược như đã đề cập.

Thứ hai, quy định này có thể sẽ dẫn đến tình trạng doanh nghiệp làm đối phó bằng cách đưa ra các game giáo dục với mức đầu tư thấp, không thu hút người chơi. Như vậy, mục tiêu để người dùng Việt Nam chơi game giáo dục sẽ không đạt được.

Thứ ba, việc phân loại game giáo dục và game khác sẽ gặp khó khăn trong một số trường hợp, nảy sinh thủ tục.

Do đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc lại biện pháp hành chính này. Thay vào đó, cơ quan soạn thảo có thể tham khảo các biện pháp hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp phát triển game giáo dục thông qua các biện pháp về thuế, phí hoặc ưu đãi về cấp tài nguyên internet, giải thưởng hoặc ưu đãi và quảng cáo game…

Mai Chi